وحشت از مردن نداریم. از میان همه‌ی حسرت‌ها و در میدان همه‌ی قیاس‌هایی که من و مردمم می‌توانیم با دنیای خارج از این مرزها بکنیم، در یک رقابت پیروزیم. اگر غربی‌ها هنوز مرگ را اسطوره‌ای دور از فردیت زندگی خودشان می‌دانند،‌ اگر همه چیز در دنیای مدرن گرسنه‌ی زندگی است و برای اجتناب از مرگ، خودش را به هر دری می‌زند و به هر کاری حاضر است تن بدهد، ما ـ مردم جایی به اسم ایران ـ آن‌قدرها هم وحشت از مردن نداریم.

مردن کار سختی است، وقتی زندگی چیز دندان‌گیری باشد. وقتی راه زندگی مسدود است، کُرک و پَر مرگ به عنوان چیزی تهدید کننده خواهد ریخت. با مرگ از مشقت راه‌های بسته‌ی زندگی در دنیای ایرانی، خلاص می‌شویم و با این حساب،‌ مرگ اگر خواستنی‌ هم نباشد، لااقل آن‌چنان مذموم و کریه‌المنظر هم نیست. آن‌قدر هم مرگ‌های الکیِ روزمره دیده‌ایم و هر روز می‌بینیم که با مردن آشنا شده‌ایم. مرگ در برابر ما قدرتش را از دست داده است، در برابر ما خلع سلاح است وقتی ازش نمی‌ترسیم. اگر مذهب در قبیله‌ی ما دنیوی نشد، توانستیم مرگ را دنیوی کنیم. مبارکمان باد!

اگر سر هیچ چیز هم با مادرم اتفاق نظر نداشته باشم، یک جا به هم می‌رسیم: وقتی هر چند وقت یک بار پای تلفن صدای بی‌حوصله‌اش را می‌شنوم که می‌گوید «به خدا از مرگ نمی‌ترسم، حالا مگه چی میشه؟ خلاص می‌شیم». اگر دو نسل گسسته بودیم که در همه چیز با هم جنگیدیم، دست آخر نتوانستیم سر هیچ ارزشی با هم توافق کنیم، حالا سر مواجهه با مرگ در یک سنگریم، همدیگر را می‌فهمیم. به نقض شکاف نسل‌ها فکر کنیم و خوشحال باشیم!

۲

«بس که زندگی نکردیم/ وحشت از مردن نداریم» تکه‌ای از ترانه‌ی جدید و مشترک «فرامرز اصلانی» و «داریوش اقبالی» است. ترانه‌شان را دوست داشتم. (باید از میثم تشکر کنم به این خاطر). با مرگ می‌شود زندگی ما ایرانی‌های این روزگار را خوب توضیح داد و این دو موزیسین کمی این کار را کرده‌اند. غیر از این خواسته‌اند دلتنگی‌های مردمی را بخوانند که خصوصیت مشترکشان دلتنگی است. و این دلتنگی‌ها هر جای دنیا که باشند و هر کار که بکنند همراهشان هست. دست خودشان نیست،‌ به تاریخشان ربط دارد، به فرهنگشان و بیشتر از همه، این سال‌ها به حکومت و سیاستشان.

۳

واکنش من در برابر ملی‌گرایی و ملی‌گرایان، نهایتن ریشخند است. به ملی‌گرایی می‌خندم که خودش را جمع و جور کند. اما بعدش می‌خواهم بگویم که فکر می‌کنم هر قوم و هر ملتی نیاز به کسانی دارد که از دلتنگی‌ها و خستگی‌ها و سختی‌هایش بگوید، از فاجعه‌هایش، از فلاکت‌ها و غم‌هایش. جریانی که من در موسیقی ایرانی دوستش دارم،‌ چهل پنجاه سال است دارد همین کار را می‌کند. سرگذشت آدم‌های این جریان، سرگذشت خود ماست،‌ سرگذشت آدم‌هایی که ایران‌اند.

دو تا از موجودات در حال انقراض این جریان،‌ آهنگ «دیوار» را خوانده‌اند که در متنش خاطراتی از آهنگ‌های به یادماندنی خودشان هم هست. دستشان درد نکند.

دانلود کنید

ارسال نظر سریع

شب سرد شده

و همه چی تموم شده

و همه چی غیب شده

و همه چی خراب شده

حالا چی ژوزه؟

…

اگه تونستی بخواب

اگه تونستی خسته شو

اگه تونستی بمیر

اما تو نمی میری

تو سگ جونی ژوزه .

 …

تنها توی تاریکی

مثِ یه چارپای وحشی

بی هیچ خدا پیغمبری

حتا بدون یه دیوار

که بتونی بش تکیه بدی

بی اسب سیاهی

که بتازونیش

تو کوچ می کنی ژوزه

به کجا ژوزه ؟

 کارلوس دروموند د آندراده

لینک دانلود

ارسال نظر سریع

یک:

پاییز دات کام، هر سال، شده حتا در چند خط، مقدم پاییز را گرامی می‌دارد. حالا پنج سال گذشته است، پنج گرامی‌داشت برای پاییز و پنج سال زندگی آنلاین، زندگی مجازی در پاییز دات کام برای نویسنده‌اش.

قبل هر پاییز خودم را مرور کرده‌ام، به زندگی و دنیای پیرامون نگریسته‌ام و سعی کرده‌ام خاطره‌ها و سرگذشت‌ها را دوره کنم تا ببینم چه بر من و ما گذشته است.

حالا در آستانه‌ی پاییز نود به همه‌ی این پنج سال رفته نگاه می‌کنم و کامم تلخ می‌شود. حالا فقط ته‌مانده‌ی پنج سال پیش برایم باقی است، خسته‌تر شده‌ام و پیرتر. و همه‌ی شواهد و قراین می‌گویند همه چیز دنیایی که در آن زندگی می‌کنم، در مرز تلاشی و نابودی است، همه چیز بوی گند گرفته و انگار همه چیز در محدوده‌ی مرزهای این سرزمین دارد به آخر خط نزدیک می‌شود.

دو:

در تاریخِ دوره‌ای که ما نبودیم، می‌گفتند ایده‌ای وجود داشته است که تحققش به نظر افسانه می‌آمد؛ ایده‌ای مذهبی که باور داشت تا کار جهان و جهانیان به نهایت ادبار و تیره‌بختی نکشد و مردمان دست به دعا برندارند برای ظهور منجی، خدا اذن ظهور نخواهد داد. فکر می‌کردیم این‌ها خیالات موهوم پیرمردهاست؛ حتا مذهبیون انقلابی، سردمداران و میراث‌خوارانشان هم چنین افکاری را طرد و تحقیر می‌کردند.

به خودمان و جامعه‌مان نگاه کنیم، اکنون در آستانه‌ی پاییز هزار و سیصد و نود درست در همان وضعیتی هستیم که طرفداران آن ایده‌ی مطرود آرزویش را می‌کردند. دیگر سنگ روی سنگ بند نمی‌شود، تیره‌بختی از در و دیوار می‌بارد، انگار زلزله‌ای به جان شهرمان افتاده باشد، همه چیز در تباهی و ما گویی زیر آوار جامانده‌ایم. هیچ کس با هیچ کس سخن نمی‌گوید…

درنیست

راه نیست

نه روز و نه آفتاب

ما بیرون زمان ایستاده‌ایم

با دشنه‌ی تلخی در گرده‌هایمان

هیچ‌کس با هیچ‌کس سخن نمی‌گوید

که خاموشی به هزار زبان در سخن است

در مردگان خویش نظر می‌بندیم با طرح خنده‌ای

و نوبت خود را انتظار می‌کشیم

بی‌هیچ خنده‌ای.

با اندکی چاشنی نظریه‌ی توطئه می‌توانیم بفهمیم چرا دولتمردانمان ادعای مدیریت جهان می‌کنند. نابودی یک شهر، یک سرزمین برای ظهور و وصول به خوشبختی به حساب کافی نیست. باید جهان را نابود کرد، آن هم با طرح خنده‌ای.

آن‌ها هر چه بود را نابود کردند و منجی نیامد. مردمانی که ادبار گریبانشان را گرفته بود، نه تنها دست به دعا برنداشتند که گریبان یکدیگر را گرفتند، پا بر فرق یکدیگر گذاشتند که صعود کنند، اما باز سقوط کردند. منجی نیامد و چیزی نمانده بود که در خیابان‌های این شهر نفرین شده همدیگر را بکشیم و از گوشت هم بخوریم.

سه:

مشهور است که پاییز را فصل آدم‌های رمانتیک می‌دانند. من فکر می‌کنم آن‌هایی که از پاییز لذت می‌برند، اگر رمانتیک هم نباشند،‌ لااقل فهم همدلانه‌ای از رمانتیسم دارند. برای این دسته از آدم‌های خوبی که هنوز گاهی می‌شود پیداشان کرد، دو تا پیشنهاد کوچک دارم؛ دو ترانه برای شنیدن در پاییز. این ترانه‌ها را شاید قبلن شنیده باشید اما چون من تازه هر دوشان را کشف کرده‌ام با شوق و ذوق به شما معرفی‌شان می‌کنم.

ترانه‌ی اول:

Je suis malade

از این آهنگ فرانسوی اجراهای مختلفی وجود دارد اما من از گوش کردن اجرای لارا فابیان از آن بیشتر لذت بردم. ترجمه‌ی دست و پا شکسته‌ی کلام ترانه را هم از این‌جا آورده‌ام که لذت شنیدنیش را چند برابر می‌کند.

دیگر رویایی نمی بینم، دیگر سیگار نمی کشم
دیگر تاریخچه ای ندارم
بدون تو ناپاکم
بدون تو نازیبام
شبیه یک بچه یتیم در خوابگاه

دلم نمی خواهد زندگی کنم
وقتی بری زندگی من متوقف خواهد شد
دیگر زندگی ای ندارم و حتی تختم
شبیه سکو ی ایستگاه می شود
وقتی بروی

من مریضم
کاملا مریض
مثل وقتی که مادرم عصری بیرون رفت
و مرا با درماندگیم تنها گذاشت

من بیمارم، کاملا مریض
تو می آیی، کسی نمی داند کی
از اینجا خواهی رفت، کسی نمی داند به کجا
و به زودی دو سال
از وقتی که دیگر اهمیتی به من ندادی می گذرد

مثل یک صخره
کثل یک گناه
من به تو بسته شده ام
خسته ام، درمانده ام
که بخواهم وانمود کنم خوشحالم وقتی که آنها اینجایند

هرشب مست می کنم
اما فقط با ویسکی
برای من همشون یه طعمی دارند
و همه ی قایق ها پرچم تو را دارند
دیگر نمی دانم کجا بروم، تو همه جا هستی

من مریضم
کاملا مریض
من بدنم را در بدن تو می ریزم
و وقتی که خوابی من مثل یک پرنده ی مرده می مانم

من مریضم
کاملا مریض
تو مرا از همه ی آهنگ هایم تهی کردی
و از همه ی وا‍ژگانم
و قلبم کاملا مریض است
گرچه قبل از لمس پوستت قریحه ای داشتم

این عشق دارد مرا می کشد
اگر این طور وضع ادامه یابد در تنهایی خودم می میرم
کنار رادیوم مثل یک کودک ابله
به صدای خودم گوش می دم که می خواند
من مریضم
کاملا مریض
مثل وقتی که مادرم عصری بیرون رفت
و مرا با درماندگیم تنها گذاشت

من مریضم
درسته من مریضم
تو مرا از همه ی آهنگ هایم تهی کردی
و از همه ی وا‍ژگانم
و قلبم کاملا مریض است
پشت این حصار ها
گوش بده! من مریضم

کلیپ تصویری اجرای این ترانه را هم می‌توانید اگر خواستید از این‌جا دانلود کنید.

  ترانه‌ی دوم:

Ne me quitte pas

ترانه‌ی زیبای ژاک برل که ترجمه‌اش را از این‌جا آورده‌ام. این آهنگ را هاوژین به من معرفی کرد.

رهایم مکن!

رهایم مکن!
باید فراموش‌کرد
همه‌ی آن‌چه فراموش‌شدنی ست
و همه‌ی آن‌چه تاکنون از دست‌مان گریخته است
باید فراموش‌کرد زمانِ کج‌فهمی‌ها را
و زمانِ از دست رفته را
یعنی که باید
فراموش کرد این ساعت‌ها را
که گاه زخم می‌زنند
با ضربه‌های چرا
به قلب سعادت ما

رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!

من، به تو هدیه می‌کنم
مرواریدهایِ‌ باران را
کز سرزمینی آمده است
که در آن باران نمی‌بارد
من می‌کاوم زمین را
لحظاتی پس از مرگ‌ام
تا بپوشانم اندامت را
با قطعه‌هایی از طلا و نور
من سرزمینی را می‌سازم
که در آن عشق فرمانرواست
که در آن عشق حکمرواست
که در آن تو ملکه‌اش باشی
رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!

رهایم مکن!
من، برایت واژگانی سودایی
می‌آفرینم
تا تنها تو آنها را درک کنی
من، با تو سخن می‌گویم
با واژگانی دلداده
که دوبار افروختگی قلب‌هایشان
را دیده‌اند
من، برایت بازمی‌گویم
داستانِ آن شاهی را
کز ندیدن‌ات
جان سپرد.
رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!

بارها دیده‌ایم
فورانِ‌ آتش را
از آتشفشانی پیر
و ما نیز انگاشتیم که پیر شده‌ایم.
و باز آشکار شد
زمین‌های سوخته
که گندم بسیار می‌دادند
چون ماهی پربار
و هنگامی که شب درمی‌رسد
سرخی و سیاهی
با یکدیگر نمی‌مانند
چرا که آسمان می‌درخشد
رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!

رهایم مکن!
دیگر نمی‌گریم
دیگر نمی‌گویم
تنها پنهان می‌شوم
تا تو را ببینم
که می رقصی و می خندی
تا به تو گوش فرادهم
که می خوانی و می خندی
بگذار تا
سایه‌ی سایه‌ات شوم
تا سایه‌ی دستت شوم
یا نه حتی بگذار تا سایه‌ی سگت شوم
اما، اما رهایم مکن!
رهایم مکن!
رهایم مکن!

رهایم مکن!

چهار:

پاییزتان مبارک.

ارسال نظر سریع

وقتی توی صفحه‌ی تلویزیون تیتراژ فیلم گربه‌های آوازه‌خوان را می‌بینم و خودم را یادم می‌آید در سال‌های ۶۹ ـ ۷۰ که نشسته‌ام توی سالن تاریک سینما و این یادآوری نمی‌گذارد جلوی اشک‌هایم را بگیرم، می‌فهمم که ما همه بیماریم.

ما همه بیماریم و آدم‌های بیماری مثل ما، از نسل ما برنامه‌ای می‌سازند که به این بیماری بیشتر و بیشتر دامن بزنند. نسلی که از شرایط حال و اکنونش دلزده است، از فردا و آینده هیچ تصویری روشنی ندارد و دوست دارد به گذشته پناه ببرد. به لحظه‌های خوب کودکی، رؤیاهای طلایی دوران کودکی.

آقای حکایتی (بهرام شاه‌محمدلو) میکروفن به دست می‌گیرد و می‌گوید ای کاش باز هم مثل گذشته رؤیاهایی وجود داشته باشند که عده‌ای به خاطر همان رؤیاها برای بچه‌ها کار کنند. نه آقای حکایتی عزیز، دیگر رؤیایی در کار نیست و چه خوب که نیست. ما هنوز مرثیه‌خوان همان رؤیاهای بر باد رفته‌ایم.

دست خودم نیست که دوست دارم ده بار، صد بار دیگر صدای منوچهر نوذری را با موسیقی فریبرز لاچینی در تیتراژ گربه‌های آوازه‌خوان بشنوم و دیروز را خیال کنم، امروز و فردا را یادم برود.

شما هم بشنوید.

ارسال نظر سریع